Przed chwilą wspomniałam Piotrkowi, że jutro idzie do przedszkola. Właśnie siedzi koło drzwi wejściowych i zakłada buty. „Do peczkola!” – twierdzi stanowczo. Jak myślicie – ubrać go i wypuścić, żeby już szedł? 🤔😉

Piotrek nie mówi już o sobie „Ciri”. Teraz jest „Popuś” 😁

(Podejrzewamy, że Panie w przedszkolu mówią do niego „Piotruś”, no i tak mu wyszło…😆)

Podobno nie powinno się porównywać. Szczególnie własnych dzieci – z ich rodzeństwem, z kolegami z klasy, dziećmi znajomych czy z potomkami zupełnie anonimowych bytów z internetu 🙂

Ale ludzie są jednak tak skonstruowani, że ich myśli automatycznie biegną ku pewnym uogólnieniem i kategoryzacjom, a w rezultacie – stereotypom. Człowiek nabywa doświadczenia, po czym wnioskuje na jego podstawie. To w sumie w jakimś stopniu logiczne – tego uczymy dzieci. Uogólniać i kategoryzować. A najzabawniejsze jest to, że najpierw je tego uczymy, a później sami staramy się jednak tego nie robić.

Pamiętam, jak w liceum mieliśmy lekcje dotyczące indukcji matematycznej. Profesor dawał nam przykład pogody – jeśli dziś było 10 stopni i wczoraj było 10 stopni, to najsensowniejsza prognoza temperatury na jutro to znowu 10 stopni. I podobnie było z dowodami za pomocą indukcji matematycznej – jeśli udowodniło się coś dla n-tej obserwacji, to twierdzenie było tez prawdziwe dla kolejnej, n+1.

Zawsze uważałam indukcję za dosyć prymitywną metodę, taką tylko odrobinę bardziej zgrabną od stwierdzenia, że „na chłopski rozum, to…”. Ale z drugiej strony było w tej prostocie coś pięknego.

Jak urodził się Piotrek, to staraliśmy się nie zakładać, że będzie taki jak Ewa. Liczyliśmy na to, że będzie łatwiej – we wszystkich tych sferach, w których Ewa miała trudności. I przez pewien czas faktycznie Piotrek był inny. Robił wiele rzeczy, których Ewa nie robiła. Albo przeciwnie – nie robił czegoś, co u niej było normą.

Później on tez dostał diagnozę. I chociaż wiem, że autyści różnią się miedzy sobą nie mniej niż osoby neurotypowe, to jednak mój mózg znów chciał pójść na skróty i wręcz oczekiwał, że wszystkie te cechy i trudności, które stanowią clou naszych dyskusji z terapeutami w przypadku Ewy, zaczną powielać się u Piotrka.

Mój Mąż, statystyk z wykształcenia (a w zasadzie ekonometryk, ale kto by tam rozróżniał 😉 ), pewnie myśli sobie teraz: „Na podstawie jednej obserwacji chciała wysnuć jakieś wnioski, naiwna!” 🙂 No i ma rację. A jego syn to udowadnia...

Bo Piotrek postanowił pozostać zupełnie inny niż jego siostra – pomimo (mniej więcej) takiej samej diagnozy.

Oboje są wybiórczy jedzeniowo – ale każde je zupełnie co innego (Piotrek jadłby tylko mięso, Ewa mięsa już od bardzo dawna nie tyka; Piotrek nie znosi czekolady, Ewa czekoladę uwielbia). Oboje mają zupełnie inne preferencje sensoryczne (Ewa nie ma na przykład problemu z wodą i byciem polewaną; Piotrek jest ostrożny i najchętniej kąpałby się na stojąco;)). Ale chyba najbardziej fascynuje mnie różnica w ich rozwoju mowy. U obojga ta mowa była opóźniona – ale u każdego w inny sposób. Piotrek nie miał większych problemów z komunikacją (może dlatego tak długo zajęło nam zdiagnozowanie go, a ja ciągle tę diagnozę traktuję trochę… po macoszemu;)), ale ciągle mówi niewyraźnie, po swojemu, przekręcając wyrazy. Ewa nie komunikowała, więc nie mówiła – ale jak już zrozumiała sens komunikacji, to praktycznie od razu mówiła poprawnie. Będąc w wieku Piotrka mówiła już o wiele lepiej niż on obecnie – chociaż to z nim często łatwiej mi się porozumieć.

Reasumując: dzieci są różne. Autyści są różni. Nie ma lekko – z kolejnym trzeba zacząć od początku 🙂

Jest taka seria książek dla dzieci – „Rok w…”. Mamy – kupione jeszcze dla Ewy – „Rok w przedszkolu” i „Rok w lesie”. A ostatnio (na Gwiazdkę 🙂 ) Piotrek dostał „Rok na placu budowy” (koparki, wiadomo).

No i siedzimy sobie kiedyś z Piotrem na kanapie i „czytamy” jedną z nich. Piotrek wytrwale powtarza po mnie poszczególne słowa.

Obok nas przemyka Ewa. Zatrzymuje się, zerka, po czym komentuje:

– O! Piotrek czyta „Rok w ekosystemach!”

Tak więc jeśli Wydawnictwo Nasza Księgarnia będzie kiedyś poszukiwać trafnej nazwy dla tej serii, to Ewa służy pomocą 😉

Obserwuję ich relację od trzech lat i ciągle dziwię się, jak drogą powolnej ewolucji można w tak krótkim czasie przejść przez zupełnie różne stany.

Na początku byłam z siebie zadowolona – praca włożona w przygotowanie Ewy na pojawienie się brata wydawała się przynosić efekty. Ewa zupełnie nie była zazdrosna, hałas znosiła z cierpliwością i wyrozumiałością. Początkowo okazywała delikatne zainteresowanie, szybko jednak zorientowała się, że brat póki co jest jednak mało interaktywny. Niemniej jednak wiedziała, że Piotrek stał się częścią naszego „stada” – był dla niej istotny jako część całości, chociaż nie starała się nawiązywać z nim bezpośredniej relacji. Po prostu BYŁ.

Później Piotrek zaczął się przemieszczać i na własną rękę poszukiwać kontaktów z siostrą. Wpatrywał się w nią jak w obrazek, pełzał w jej kierunku, później coraz szybciej gonił, najpierw na czworakach, potem na dwóch nogach. A ona, o ile tolerowała jego obecność i dotyk, kiedy niewiele się ruszał, o tyle irytowało ją, kiedy zaczął gwałtownie wkraczać w jej przestrzeń. Unikała go. On siadał koło niej na kanapie – ona przesiadała się na fotel. On szedł na fotel – ona okrążała pokój i wracała na kanapę. On zaczynał chodzić za nią krok w krok, czasem nawet naśladować – ona reagowała coraz bardziej nerwowo.

Nie próbowaliśmy jej zmuszać do wspólnej zabawy czy do kontaktów z Piotrkiem. Rozumieliśmy, że potrzebuje pobawić się sama, pobiegać po mieszkaniu zatopiona w swoich własnych myślach, bez udziału młodszego brata. Pozwalaliśmy jej więc odizolować się w naszej sypialni i zajmowaliśmy czymś Piotrka, żeby nie przeszkadzał w tak potrzebnych jej chwilach samotności.

Z biegiem czasu Piotrek nauczył się, że Ewy lepiej nie zaczepiać, że Ewa i tak ucieknie i gdzieś się schowa. To ona stała się wtedy mało interaktywna dla niego. A jednocześnie można było dostrzec, że Ewa była ciagle ważną częścią jego życia.

Funkcjonowali więc obok siebie, praktycznie nie wchodząc sobie w drogę. Dwójka jedynaków, mająca wspólnych rodziców i mieszkająca pod jednym dachem, a od pewnego momentu nawet w jednym pokoju. Potrafili większość dnia spędzić w jednym pomieszczeniu i tak funkcjonować, żeby ani razu się nie zetknąć. I jakby tak się nad tym zastanowić, to jednak nie da się osiągnąć takiego stanu kompletnie nie zauważając drugiej osoby. Oni zdawali sobie sprawę ze swojej obecności, ale starannie się unikali. A może po prostu szanowali nawzajem swoje granice?

W pewnym momencie zaczęliśmy się tym martwić. Pilnowanie, żeby Piotrek nie wkraczał na terytorium Ewy zaszło jakby za daleko. A przecież nie po to chcieliśmy mieć dwójkę dzieci, żeby każde z nich funkcjonowało zupełnie odrębnie. Oprócz rodziców mieli mieć przecież też siebie nawzajem.

Staraliśmy się wciągać ich we wspólne zabawy, co było o tyle trudne, że naprawdę niewiele jest aktywności atrakcyjnych zarówno dla ledwo mówiącego trzylatka, jak i siedzącej ciągle w książkach, wygadanej prawie-ośmiolatki. Dla dwójki autystów, którym trudno jest wyjść poza własną strefę komfortu i zrobić krok w stronę drugiej osoby. Nie po to, żeby osiągnąć coś dla siebie, ale dla nawiązania samej relacji.

Powoli jednak coś zaczęło się zmieniać. Piotrek przestał być tak namolny i nieobliczalny, więc jeśli usiadł koło Ewy – na przykład podczas oglądania bajki czy czytania książek – to tak już razem siedzieli. Coraz więcej też rozumiał, więc stopniowo wciągaliśmy go w drobne kontakty z siostrą (nauczyliśmy go na przykład, że jeśli dostaje dwa ciastka, to powinien zanieść jedno Ewie).

Jeśli w tym czasie coś zmieniło się w Ewie, to wynikało pewnie z trudnego okresu, który się dla niej zaczął. Nowa szkoła i związany z tym stres, który sprawił, że bała się spać sama. Przez większość tygodnia spała więc z nami, a w te dni, w które miała spać w swoim pokoju (bo nie chcieliśmy tworzyć zupełnego precedensu), wybierała spanie w jednym łóżku z bratem. Do tego ciągłe kwarantanny i lockdowny – które wprawdzie nie dotknęły jej aż tak bardzo, gdyż przecież jest w zerówce, ale jednak spowodowały istotny deficyt kontaktów międzyludzkich.

A może zaczęła dorastać?

W każdym razie to ona zaczęła tym razem dostrzegać Piotrka i szukać z nim kontaktów. Przytulać go. Stykać się z nim stopami, kiedy wspólnie siedzieli na kanapie. Rozśmieszać go albo próbować o coś go spytać. Proponować mu jedną z dwóch ostatnich cynamonek.

Ciągle jeszcze widać, że Piotrek nie jest do tych kontaktów przyzwyczajony. Nie umieją jeszcze ze sobą rozmawiać – Ewa jest przyzwyczajona do rzucania pytań w eter, bez upewnienia się, czy ktoś aby na pewno ją słucha, a Piotrek nie zawsze jest w stanie wyłapać taki komunikat. Ale ćwiczą.

A ja cieszę się, że wreszcie coś ruszyło i wiem, że będzie dobrze ❤

Kojarzycie tę scenę z „Jak ukraść księżyc”, w której Gru mówi dziewczynkom, że mają nie wydawać żadnych wkurzających dźwięków, na co Agnes pyta: „A czy ten jest wkurzający?” i klepiąc się po policzkach zaczyna imitować dziwny dźwięk (przypominający trochę kląskanie językiem)?

Myślę, że naszą rodzinę dobrze charakteryzuje fakt, że w tym momencie wszyscy klepiemy się po policzkach 😀

Pikaczuś pozdrawia karnawałowo ☺️